Şiir çevirisi – Khaled Matta

Edebiyatın çeviri dünyasındaki yeri başkadır. Teknik ve profesyonel çeviri alanlarından oldukça uzak yapısıyla edebiyat çevirisinde tamamen farklı amaçlar güdülür. Estetik ise çevirinin doğruluğu kadar önemli bir konuma gelmiştir, belki de daha önemli konuma. Öyle olmasa bile şiir çevirirken daha belirgin bir şekilde göze çarpar.

Buna verilebilecek en dikkate değer örnek ise Cathay örneğidir. İlk olarak 1915’te yayımlanan Cathay, Ezra Pound’un çevirisini yaptığı on beş antik ve klasik Çin şiirinin bir kitapta toplanmış halidir. Birçok Çinli bilgin Pound’un yaptığı çevirinin bu şiirlerin günümüze kadarki en iyi İngilizce çevirisi olduğunu düşünüyor. Elbette bu durum Pound’un hayatında ne Çince konuşabildiği ne de anladığı gerçeği olmasaydı böyle dikkat çekmezdi. Şimdi bir teknik çevirmenin asla yaşayamayacağı bir deneyime geliyoruz: Hakkında hiçbir fikrinizin olmadığı bir dil ile çalışıp yine de “şu ana kadarki en iyi çeviri”ye imza atmak! Bu başarıya ulaşmak için Pound, Japonca öğretmeniyle Japonca çeviride şiir üzerine araştırma yapmış bir Amerikalı sanat tarihçisinin vefatının ardından bıraktığı notlardan faydalanarak çalışmış. Yani Cathay ve kaynak materyal üç farklı bireyi ve iki başlıca dilbilimsel tarafı bünyesinde bulunduruyor. Yine de bir çıkış yolu bulunmuş diyebiliriz.

Khaled Matta buna karşın çok daha gelenekçi bir şiir çevirmeni. Libya’da doğmuş, genç yaşlarda Amerika Birleşik devletlerine göç etmiş ve büyüyüp İngilizce ve Yaratıcı Yazarlık bölümü profesörü olmuş. Arap şiirinin İngilizceye çevirisinde önde gelen çevirmenlerinden ve yaklaşımı da diğer çevirmenlerinkiyle daha benzer nitelikte: “Tamamen sapamazsınız. Sırf siz öyle istiyorsunuz diye sıfatları değiştiremezsiniz.” Ancak Ezra Pound ile aralarında ortak bir nokta var, o da kendi yazdığı ve yayımlanmış büyük ölçüde takdir gören şiirlerinin olması. Şair olmadan şiir çevirisi yapılamayacağı açıkça görülebiliyor.

MacArthur vakfının bu videosunda Mattawa çalışması hakkında daha çok detaya değiniyor ve çevirilerinden birkaç parça okuyor. İzlemeden geçmeyin deriz!

Kaynak: Teemcord: Translating Poetry – Brecht Savelkoul
Çeviri: Burak ŞOLT

Views All Time
Views All Time
419
Views Today
Views Today
1

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.